监狱学园樱花

发布日期:2021年01月22日
Pejoratieve metonymieën voor "mensen"
< Previous | Next >

ThomasK

Senior Member
Belgium, Dutch
Ik vind dialecten heel interessant omdat ze vaak zo expressief zijn. Doordat ik nu een onomasiologisch boek over een naburig dialect gevonden heb, valt mij op hoe vaak lichaamsdelen gebruikt worden om mensen die benoemen die vervelend zijn. Ik verwijs dus vooral naar de combinatie Pejoratief eerste deel + grondwoord (lichaamsdeel als metonymie voor een persoon).

Ik denk aan
- muil (natuurlijk denigrerend); melkmuil(e) - Mond??? (pruilmondje is vooral de mond, denk ik, of ...)
- hoofd, kop: warhoofd, domkop
- oor (tot mijn verbazing): domoor (niet dezelfde categorie als langoor)
-
gat (en dergelijke), kont, kloot (niet echt het gat... ;-): moosgat (morsgat...), bofkont, dommekloot

Ik denk niet (maar aarzel ietwat):
-
poot: vermoedelijk niet want een mankepoot is een metonymie voor iemand met een mank been, denk ik

Misschien gangbaarder in Vlaanderen...
 
Last edited:
  • ThomasK

    Senior Member
    Belgium, Dutch
    Heben jullie dialectwoorden (verwijten) die eindigen op lichaamsdelen (ie eigenlijk verwijzen naar een persoon)? Ik geef nu al vier of vijf lichaamsdelen a an, maar misschien zijn er nog andere...
     

    ThomasK

    Senior Member
    Belgium, Dutch
    Juist, die "konten" wel! ;-) Nu, hebben jullie geen "klets.. en" of zo? Majoren tellen hier, maar die "domoren" kennen jullie vermoedelijk toch ook... Niks met de andere woorden, zoals "mond", "kop", enz.?
     
    Last edited:
    监狱学园樱花

    ThomasK

    Senior Member
    Belgium, Dutch
    Gelukzak is prima, lijkt mij ook. Maar snotneus is vermoedelijk als geheel een metonymie voor een persoon. Een speurneus is misschien iets anders. Maar het is moeilijk om te beslissen, zeker over het laatste: kan de neus speuren, of alleen de persoon? Ik neig naar het laatste...
     

    Red Arrow

    Senior Member
    Dutch - Belgium
    Het laatste. Je zegt: "Met mijn neus speur ik..." en niet: "Mijn neus speurt..."
     

    ThomasK

    Senior Member
    Belgium, Dutch
    Voilà, dan hebben we nog een voorbeeld. Thanks! --- Maar die snotneus is wel een pars pro toto in zijn geheel, dat lijkt mij ook zeker. En inzake speurneus: het is geen scheldnaam zoals de andere in #1...
     

    marrish

    Senior Member
    اُردو Urdu
    Heben jullie dialectwoorden (verwijten) die eindigen op lichaamsdelen (ie eigenlijk verwijzen naar een persoon)? Ik geef nu al vier of vijf lichaamsdelen a an, maar misschien zijn er nog andere...
    Hoeveel (benamingen van) algemene lichaamsdelen zouden er zijn? Als je een lijstje opmaakt dan kan je de samenstellingen die op zo'n woorden eindigen gewoon eens gaan opzoeken in een woordenboek.

    ---
    Eens uit het hoofd:
    zoetebek (dial., B.) (=zoetekauw)
    dikkenek
    buitenbeentje
    evenknie (niet pejoratief dit)
     

    ThomasK

    Senior Member
    Belgium, Dutch
    Is een idee. Iets met hals bv;, daar heb ik nog niet op gelet, maar heel zeker dat je rug voor dit soort samenstellingen niet gebruikt. Ik heb er trouwens woordenlijst.org met het oog op dit aspect op nageslagen.

    Maar even opletten: jouw uggesties leken mij goed, maar dit zijn vermoedelijk de traditionele ,metonymieën, waarbij je een kenmerk met de structuur Adj + N gebruikt voor het g eheel. Ik zoek naar metonymieën voor het laatste deel. Een dikbil (koe) heeft dikke billen vooral, maar een lamzak heeft geen lamme zak, is wel een persoon die lam of lui is. Dat maakt de vraag moeilijker. Jouw voorbeelden passen niet in dat rijtje, moet ik vrezen: zoete tand, dikke nek, al zou je er ietwat over kunnen discussiëren!
     

    marrish监狱学园樱花

    Senior Member
    اُردو Urdu
    jouw uggesties leken mij goed, maar dit zijn vermoedelijk de traditionele ,metonymieën, waarbij je een kenmerk met de structuur Adj + N gebruikt voor het g eheel. Ik zoek naar metonymieën voor het laatste deel. Een dikbil (koe) heeft dikke billen vooral, maar een lamzak heeft geen lamme zak, is wel een persoon die lam of lui is. Dat maakt de vraag moeilijker. Jouw voorbeelden passen niet in dat rijtje, moet ik vrezen: zoete tand, dikke nek, al zou je er ietwat over kunnen discussiëren!
    zoetebek (dial., B.) (=zoetekauw)
    dikkenek
    buitenbeentje
    evenknie (niet pejoratief dit)
    Duidt "zoetebek" iemand aan wiens mond zoet is?
    Betekent "dikkenek" een iemand met een grote kraagmaat?
    Slaat "buitenbeentje" enigzins op iemands benen?
    Geeft "evenknie" de gelijke lengte van de schenen aan?
     

    ThomasK

    Senior Member
    监狱学园樱花
    Belgium, Dutch
    Ik herhaal even wat ik hierboven schreef: ik benmij ervan bewust dat je er wat over zou kunnen discussiëren. Maar toch: het is duidelijk dat zoet met monden samenhangt (of een deel ervan: het zou heel speciaal zijn om over een 'zoetoor' te spreken...), dat even met knieën kan samenhangt. Dikke nekken lijken bij ons een typisch kenmerk van verwaande mensen... In die zin vind ik het logisch te concluderen dat dit eerder een klassieke metonymie is gebaseerd op één kenmerk.
     

    ThomasK

    Senior Member
    Belgium, Dutch
    Intussen dacht ik plots aan "kniesoor". Weer zo'n "oor-persooon", zonder duidelijke link tussen kniezen en het gehoororgaan.

    Even overwogen of die -oor niet te associëren valt met de -aar van de nomina agentis (of zoiets): we kennen leraars, ambtenaars, winnaars, enz. . Eventueel een pejoratieve variant ervan? Te gek, vermoed ik...
     
    < Previous | Next >
    Top